RSS
 

Archiwum kategorii ‘Autor: Artur Piszczek’

Biuro Podróży: Zamykamy czy Otwieramy?

30 kw.

Mijają kolejne tygodnie i miesiące… pojawiają się pierwsze efekty Epidemii i całego tego Koronawirusa…
Można powiedzieć, że: „Na razie pogromu wśród Touroperatorów i masowych bankructw nie ma, ale… dobrze też nie jest.”

Są już pierwsze niepokojące dane… i tak:
W marcu 2019 roku zostało zawartych: 708.000 umów z klientami.
W marcu 2020 roku zostało zawartych tylko: 105.000 umów z klientami.
Spadek o 85%, w tym głownie wyjazdy zagraniczne.

Jednocześnie, Biura Podróży (Touroperatorzy) wystąpili do TFG (Turystyczny Fundusz Gwarancyjny) o zwrot wpłaconych składek na kwotę: 1,700.000 PLN czyli około 1% z całości funduszu (około 160.000.000 PLN).

Urzędy marszałkowskie odnotowują też zmiany jako zawieszenie działalności bądź wykreślenie z rejestru Organizatorów Turystyki. I tak:
W styczniu 2020 mieliśmy: 4749 Organizatorów Turystyki (TourOperatorów).
W lutym 2020: 4770 (+21) Organizatorów Turystyki (TourOperatorów).
W marcu 2020: 4791 (+21) Organizatorów Turystyki (TourOperatorów).
W kwietniu (stan na: 27.04.2020): 4739 (-52) Organizatorów Turystyki (TourOperatorów).
Czyli już mniej o: 52 Organizatorów!

Zawieszenie działalności Organizatora Turystyki.

Zanim definitywnie chcemy „porzucić turystykę”, można działalność TourOpertaora zawiesić oczywiście mając zabezpieczenie czyli np. aktywną Gwarancję Ubezpieczeniową. I tak:
W styczniu 2020 zawiesiło działanie Organizatora Turystyki: 240 biur.
W lutym 2020 zawiesiło działanie Organizatora Turystyki: 246 biur.
W marcu 2020 zawiesiło działanie Organizatora Turystyki: 290 biur.
W kwietniu (stan na:27.04.2020) zawiesiło działanie Organizatora Turystyki: 368 biur.
Czyli mamy mniej o: -1144 Organizatorów.
tendencja jak widać… wzrostowa ku zawieszaniu działalności!

Zatem łącznie -1196 Biur Podróży obecnie nie funkcjonuje!!!
Jest to: -25% (a dokładnie: -24,96% lub jak kto woli: -1/4) całości TourOpertaorów.
Czyli aktualnie co czwarte (4!) biuro podróży przestaje funkcjonować lub swoje funkcjonowanie zawiesiło.
A epidemia jeszcze się nie skończyła!

Moim skromnym zdaniem te liczby dojdą do: -45% ~ -50% !
Zapewne wielu właścicieli zastanawia się czy zawiesić? czy zamknąć? czy działamy nadal?… wiele zależy od dalszego rozwoju sytuacji i czy będzie w ogóle coś takiego jak „sezon letni 2020”?

Co mogę doradzić osobom, które zastanawiają się i mają pytanie co robić?

1. Przebranżowić się, znaleźć coś innego,
2. Szukać dodatkowego działania dla swojej firmy, dla swojego biura podróży.

Dane na podstawie: Turystyka.rp.pl oraz TFG.

***

 

Gwarancje Ubezpieczeniowe TO

28 kw.

Czyli co się dzieje obecnie z Gwarancjami Ubezpieczeniowymi dla Organizatorów Turystyki.

Tak się ciekawie złożyło, że w połowie kwietnia zresztą jak co roku odnawiam obowiązkowa gwarancję ubezpieczeniową Organizatora Turystyki.
W tym roku miałem o tyle pecha… że trafiłem na okres: „Epidemii Koronawirusa” i całego „tego zamieszania” z zamkniętymi Urzędami itd.
Zwykle, występuje do trzech (3) ubezpieczycieli o ofertę na gwarancję, nie podaje nazw, aby nie robić tu nikomu reklamy, kryptoreklamy itd… nazwijmy ich: Ubezpieczyciel 1,2,3.

Od razu odpisał mi Ubezpieczyciel nr 1, że wstrzymują na około 30 dni, wydanie Gwarancji biurom, które nie miały w roku poprzednim gwarancji u nich – nie ich klient. O tyle dziwne, że akurat tego ubezpieczyciela sprzedaję najwięcej polis ubezpieczeniowych, ale fakty – nie miałem od 3 lat ich gwarancji.

Zanim zabrałem się za dokumenty, dostałem mniej oficjalną odpowiedź od Ubezpieczyciela nr 2 – wstrzymujemy wydanie dla „nie naszych”. Czyli skądś już to znałem…

Pozostał mi Ubezpieczyciel nr 3, mój zeszłoroczny gwarant.
Pojawiły się nowe wymagania, opisy, wyjaśnienia, pisma… ogólnie dodatkowa papierologia! Oczywiście niezaleganie ZUS i US to była podstawa!!!
Ofertę dostałem ale… o 56% droższą niż w 2019 roku!
Owszem nie sprzedaję na razie polis tego ubezpieczyciela.

Moja działalność naprawdę w niewielkim stopniu wymaga posiadania Gwarancji Ubezpieczeniowej, bardziej jest to pro-forma niż faktyczna, realna konieczność wynikająca z zabezpieczenia Turystów. Zważywszy na to, że działalność Touroperatora to tylko 25~30% całości działania mojej firmy. Mimo to trudno mi było uzyskać to obowiązkowe jednak zabezpieczenie…

Świadczy to o tym, że Ubezpieczyciele zaczynają bardzo poważnie rozpatrywać komu udzielają gwarancji? i czy czasem na tym nie stracą w zapowiadanej fali upadków biur podróży!.

Ogólnie o ile wiem składka za gwarancję Organizatorów Turystyki wzrosła o około 30~50% w stosunku do poprzedniego roku (2019) a uzyskanie gwarancji jest bardzo silnie sprawdzane i kontrolowane przez poszczególnych Ubezpieczycieli, obecnie nawet poszczególne zarządy ubezpieczyciela decydują o tym ostatecznie!. A więc najwyższy stopień decyzyjny.
To oczywiste, lepiej komuś odmówić gwarancji i nie zarobić – niż udzielić komuś gwarancji i stracić. I takie działanie Ubezpieczycieli jak najbardziej rozumiem… choć to mnie osobiście „boli finansowo”.

A tutaj podstawa prawna posiadania i kwoty gwarancji:

https://www.biznes.gov.pl/pl/publikacje/1946-biuro-podrozyubezpieczenie

***

 

Przyszłość Biur Podróży w Polsce

22 mar

Czyli przyszłość Biur Podróży (TourOpertaorów, Organizatorów) i Agentów Turystycznych a Turystyka w Polsce i KoronaWirus.

Mamy sytuację wyjątkową, nadzwyczajną… praktycznie takiego zdarzenia nie było od 80~100 lat. Epidemia globalna, Pandemia…
Pierwszą gałęzią, która „oberwała się” w całym tym epidemicznym zawieruszeniu była… Tak! Turystyka! i to bardzo szeroko rozumiana.
Czyli: Biura podróży, Agenci Turystyczni, Przewoźnicy (Autokarowi, Lotniczy, Kolejowi), Hotelarze, Piloci, Przewodnicy (Miejscy, Lokalni, Obiektowi), Restauratorzy a nawet IT Turystyczne…
To grupa około 200.000 ludzi lekko szacując…
Łącznie szacunki podają nawet do 1,5 mln osób (z branżą turystyczną i około turystyczną szeroko rozumianą!).

I nawiązując do Flory:
Ten las się pali, płonie i się spali, wypali… drewna już z tego nie będzie, ile się udało? – to się uratowało. Owszem jeszcze ktoś próbuje gasić, jeszcze ktoś czeka na straż pożarną… Trzeba teraz myśleć jak przeorać to pogorzelisko, jak zacząć sadzić nowe drzewa…

Najpierw należałoby oszacować co się spaliło?
A więc…
W najbliższym czasie może (ale oczywiście nie musi!) problemy finansowe będzie miało praktycznie każde biuro podróży czy to Organizator czy Agent Turystyczny…
Według mnie (jako Pesymisty – Realisty) upadnie, zbankrutuje, zostanie zamkniętych i zniknie z rynku w Polsce około:
50% (w ułamku to: 1/2) Organizatorów (TourOperatorów),
75% (a w ułamku 3/4) Agentów Turystycznych,
30~60% Hoteli,
70~80% Pilotów Wycieczek, Przewodników.
i jeszcze troszkę innych firm…
Tak, jest to przygnębiające – to prawda!

Czy ucierpią na tym klienci?
Nie, nasze zabezpieczenia są ponoć jednymi z lepszych na świecie pod względem ochrony turystów. I to jest prawda, ponieważ:
– Każdy Organizator wycieczek ma Gwarancję Ubezpieczeniową…
– Jest też Turystyczny Fundusz Gwarancyjny (TFG), gdyby zabrakło z gwarancji…
Tylko trzech (3) największych Touroperatorów, którzy mają prawie 80% udziału w polskim rynku turystycznym ma gwarancję na kwotę, która to stanowi prawie: 1 mld! PLN (Tak, Miliard! złotych).

No ale Państwo pomoże… ?
Niestety nie – będzie to pomoc marginalna, minimalna a pieniążki jak wiadomo szybko się kończą… Bez nowych „turystów”, wycieczek, wyjazdów, przeżyją tylko najsilniejsi i najsprytniejsi. Biura podróży nie mają tu dużych zapasów gotówki „na przestój” w postaci kilku, czy kilkunastu miesięcy. Organizatorzy może i coś niewielkie oszczędności mają, ale Agenci nie mają zapasów praktycznie wcale…
Bardzo często po 1~2 miesiącach przestoju nie będzie z czego dalej działać.
A niestety nie zapowiada się, aby epidemia koronowirusa szybko nam ustąpiła…

Co się zatem stanie?
Zaczną się masowo zamykać Biura Podróży oraz Agenci Turystyczni. Po prostu, znikną z rynku… Ich miejsce przejmą Ci najwięksi oraz powstaną grupy Agentów, MultiAgentów… Wątpliwe czy mali TourOperatorzy zaczną ze sobą współpracować silniej? – raczej nie!
Owszem zostanie na rynku pewna ilość mniejszych Touroperatorów, ale nie tak duża ilość jak obecnie i będą to pewnie bardziej wyspecjalizowani Organizatorzy mający też inne działalności dodatkowe.
Duzi TourOperatorzy, najczęściej zagraniczni – będą jeszcze więksi a rynek bardzo się tu „przetasuje”.
I spora grupa osób z branży turystycznej będzie musiała się przebranżowić i znaleźć nowe zajęcie… gdyż zostanie bez pracy.

***

 

Ministerstwo Rozwoju – Poradnik dla podróżnych oraz organizatorów turystyki

16 mar

Jak ogólnie wiadomo z komunikatami i Ministerstwami różnie bywa i bywało… są komunikaty, są usuwane, znikają, trudno je znaleźć…
Poniżej przedstawiam komunikat Ministerstwa Rozwoju (Departament Turystyki) i odpowiedzi na najbardziej popularne pytania w obecnej sytuacji.

Ministerstwo Rozwoju 13.03.2020
Ryzyko zakażeń koronawirusem powoduje zakłócenia w ruchu turystycznym. W związku z tym przygotowaliśmy dla Was odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania. Zachęcamy do zapoznania się z odpowiedziami oraz do podejmowania przemyślanych decyzji w zakresie odstępowania od umów o udział w imprezach turystycznych.

W każdym przypadku podejmowania przez podróżnego decyzji o odstąpieniu od umowy o udział w imprezie turystycznej wskazane jest rozważenie możliwości przełożenia terminu rozpoczęcia imprezy. W dynamicznie rozwijającej się sytuacji zagrożenia epidemicznego na świecie pamiętajmy, że priorytetem dla każdego w tej chwili powinno być zadbanie o zdrowie i bezpieczeństwo swoje i swoich najbliższych.

1.Co to są nieuniknione i nadzwyczajne okoliczności?

Zgodnie z definicją zawartą w ustawie o imprezach turystycznych oraz powiązanych usługach turystycznych przez nieuniknione i nadzwyczajne okoliczności należy rozumieć sytuację pozostającą poza kontrolą strony powołującej się na taką sytuację, której skutków nie można było uniknąć, nawet gdyby podjęto wszelkie rozsądne działania. Ponadto w preambule dyrektywy turystycznej wskazano, że nieuniknione i nadzwyczajne okoliczności mogą obejmować przykładowo działania wojenne, inne poważne problemy związane z bezpieczeństwem, takie jak terroryzm, znaczące zagrożenie dla zdrowia ludzkiego, takie jak wybuch epidemii poważnej choroby w docelowym miejscu podróży lub katastrofy naturalne, takie jak powodzie lub trzęsienia ziemi, lub warunki pogodowe uniemożliwiające bezpieczną podróż do miejsca docelowego uzgodnionego w umowie o udział w imprezie turystycznej.

2.Czy podróżny ma prawo odstąpić od umowy o udział w imprezie turystycznej?

Tak. Podróżny może odstąpić od umowy w każdym czasie przed rozpoczęciem imprezy bez obowiązku podawania powodu odstąpienia. Ustawa wyróżnia dwa rodzaje odstąpienia od umowy, tj. w przypadku w którym ponosi się opłatę za odstąpienie oraz odstąpienie bezkosztowe. Odstąpienie od umowy bez podawania przyczyny może wiązać się z obowiązkiem uiszczenia na rzecz organizatora opłaty za odstąpienie od umowy. Ustawa o imprezach turystycznych oraz powiązanych usługach turystycznych wymaga aby opłata za odstąpienie odpowiadała cenie imprezy turystycznej pomniejszonej o zaoszczędzone koszty lub wpływy z tytułu alternatywnego wykorzystania danych usług turystycznych (art. 47 ust. 2) lub była uzależniona od tego, w jakim czasie przed rozpoczęciem imprezy turystycznej doszło do odstąpienia od umowy o udział w imprezie turystycznej, od spodziewanych oszczędności kosztów oraz spodziewanego dochodu z tytułu alternatywnego wykorzystania danych usług turystycznych (art. 47 ust. 3). Drugi rodzaj odstąpienia od umowy to odstąpienie tzw. bezkosztowe, które przysługuje między innymi w przypadku wystąpienia nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności występujących w miejscu docelowym lub jego najbliższym sąsiedztwie, które mają znaczący wpływ na realizację imprezy turystycznej lub przewóz podróżnych do miejsca docelowego.

3.Jakie są uprawnienia podróżnego do bezkosztowego odstąpienia od umowy o udział w imprezie turystycznej, w trybie określonym w art. 47 ust. 4 ustawy o imprezach turystycznych oraz powiązanych usługach turystycznych?

Zgodnie z art. 47 ust. 4 ustawy podróżny może odstąpić od umowy o udział w imprezie przed jej rozpoczęciem bez ponoszenia opłaty za odstąpienie w przypadku wystąpienia nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności w miejscu docelowym lub jego najbliższym sąsiedztwie, które mają znaczący wpływ na realizację imprezy lub przewóz podróżnych do miejsca docelowego. Podróżny może żądać w takiej sytuacji wyłącznie zwrotu wpłat dokonanych z tytułu imprezy, bez odszkodowania lub zadośćuczynienia. Samo wystąpienie nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności w miejscu docelowym lub jego najbliższym sąsiedztwie nie uprawnia podróżnego do bezkosztowego odstąpienia od umowy o udział w imprezie turystycznej. Dopiero gdy będzie można dowieść, że nadzwyczajne i nieuniknione okoliczności miały znaczący wpływ na realizację imprezy turystycznej lub przewóz podróżnych do miejsca docelowego można bezkosztowo odstąpić od umowy o udział w imprezie turystycznej. Tytułem przykładu podróżny może bezkosztowo odstąpić od umowy o udział w imprezie turystycznej gdy w miejscu docelowym odnotowano wiele przypadków zarażenia koronawirusem, w związku z czym loty do miejsca docelowego nie są realizowane, a taki rodzaj przewozu stanowił istotny element imprezy turystycznej. Podróżny będzie mógł bezkosztowo odstąpić od umowy o udział w imprezie turystycznej także gdy podstawowym elementem imprezy turystycznej jest udział w wydarzeniu kulturalnym lub imprezie sportowej, które zostały odwołane z powodu odnotowanych przypadków zarażenia koronawirusem w miejscu docelowym. Podróżny nie może natomiast bezkosztowo odstąpić od umowy o udział w imprezie turystycznej wyłącznie z powodu stwierdzonych w miejscu docelowym przypadków zarażenia koronawirusem. W każdym przypadku podejmowania przez podróżnego decyzji od odstąpieniu od umowy o udział w imprezie turystycznej wskazane jest rozważenie możliwości negocjowania z organizatorem turystyki możliwości przełożenia terminu rozpoczęcia imprezy.

4.Co oznacza wystąpienie nadzwyczajnych i nieuniknionych okoliczności w miejscu docelowym albo w jego najbliższym sąsiedztwie?

Przez miejsce docelowe należy rozumieć np. miejscowość czy region, w którym ma miejsce impreza turystyczna, a gdzie ogłoszono stan epidemii. Uprawnienie do bezkosztowego odstąpienia od umowy nie będzie miało zastosowania gdy nadzwyczajne i nieuniknione okoliczności wystąpią, co prawda w kraju, w którym odbywa się impreza, ale ich wystąpienie nie będzie miało znaczącego wpływu na realizację imprezy z uwagi np. na odległość między miejscem ich wystąpienia, a hotelem w którym odbywa się impreza, gdy impreza ma charakter stacjonarny, a w ramach jej nie są organizowane wycieczki związane ze znacznym oddalaniem się od miejsca docelowego. W każdym przypadku podejmowania przez podróżnego decyzji o odstąpieniu od umowy o udział w imprezie turystycznej wskazane jest rozważenie możliwości negocjowania z organizatorem turystyki możliwości przełożenia terminu rozpoczęcia imprezy turystycznej.

5.Czy można z dużym wyprzedzeniem bezkosztowo zrezygnować z imprezy z powodu wystąpienia nadzwyczajnych i nieuniknionych okoliczności w miejscu docelowym lub w jego bezpośrednim sąsiedztwie?

W przypadku rezygnacji przez podróżnego z imprezy turystycznej z dużym wyprzedzeniem (np. marzec 2020) w stosunku do terminu jej rozpoczęcia określonego w umowie o imprezę (np. lipiec 2020) gdy w chwili obecnej nie ma podstaw do przesądzenia, czy w miejscu docelowym lub jego bezpośrednim sąsiedztwie będą występować nadzwyczjne i nieuniknione okoliczności nie wydaje się być wystarczające do skutecznego, bezkosztowego odstąpienia od umowy o udział w imprezie turystycznej. W każdym przypadku podejmowania przez podróżnego decyzji od odstąpieniu od umowy o udział w imprezie turystycznej wskazane jest rozważenie możliwości negocjowania z organizatorem turystyki możliwości przełożenia terminu rozpoczęcia imprezy turystycznej.

6.Czy możliwość bezkosztowego odstąpienia od umowy w przypadku wystąpienia nadzwyczajnych i nieuniknionych okoliczności w miejscu docelowym lub w jego bezpośrednim sąsiedztwie dotyczy także imprez turystycznych organizowanych na podstawie umowy generalnej o organizowanie podróży służbowych?

Przepisy ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych stanowią, że nie ma ona zastosowania do imprez turystycznych nabywanych na podstawie umowy generalnej o organizowanie podróży służbowych, zatem uprawnienie do bezkosztowego odstąpienia od umowy o udział w imprezie turystycznej określone w art. 47 ust. 4 ustawy nie będzie miało zastosowania. Określenie warunków rezygnacji z imprezy zawartej na podstawie umowy generalnej, w tym z powodu wystąpienia nadzwyczajnych i nieuniknionych okoliczności należy do stron umowy generalnej (organizatora turystyki oraz przedsiębiorcy) i w zakresie uprawnienia do odstąpienia od umowy zastosowanie będą miały postanowienia konkretnych umów. W każdym przypadku podejmowania przez przedsiębiorcę, który zawarł umowę generalna o organizowanie podróży służbowych, decyzji od odstąpieniu od umowy wskazane jest rozważenie możliwości negocjowania z organizatorem turystyki możliwości przełożenia terminu rozpoczęcia imprezy turystycznej.

7.Czy możliwość bezkosztowego odstąpienia od umowy w przypadku wystąpienia nadzwyczajnych i nieuniknionych okoliczności w miejscu docelowym lub w jego bezpośrednim sąsiedztwie dotyczy także imprez turystycznych trwających krócej niż 24 godziny?

Przepisy ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych stanowią, że nie ma ona zastosowania do imprez turystycznych trwających krócej niż 24 godziny, chyba że obejmują nocleg, co oznacza, że uprawnienie do bezkosztowego odstąpienia od umowy o udział w imprezie turystycznej określone w art. 47 ust. 4 ustawy nie będzie miało zastosowania gdy impreza turystyczna trwa krócej niż 24 godziny, za wyjątkiem sytuacji, w której impreza trwająca krócej niż 24 godziny obejmuje także nocleg. Określenie warunków rezygnacji z imprezy trwającej krócej niż 24 godziny, nie obejmujących noclegu, w tym także z powodu wystąpienia nadzwyczajnych i nieuniknionych okoliczności należy do stron umowy (organizatora turystyki oraz podróżnego lub instytucji działającej w jego imieniu). W zakresie uprawnienia do odstąpienia od takiej umowy zastosowanie będą miały postanowienia konkretnych umów, a także wskazania odpowiednich instytucji odpowiadających za zarządzanie danymi placówkami, w których organizowane są takie imprezy. Należy zwrócić uwagę, że wśród imprezy turystycznych trwających, krócej niż 24 godziny i nie obejmujących noclegów znaczącą część stanowią wycieczki szkolne oraz tzw. wycieczki krajoznawcze. W każdym przypadku podejmowania decyzji od odstąpieniu od tego rodzaju umów wskazane jest rozważenie możliwości negocjowania z organizatorem turystyki przełożenia terminu rozpoczęcia imprezy turystycznej.

8.Czy przewidziana w art. 47 ust. 4 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych możliwość bezkosztowego odstąpienia od umowy o udział w imprezie turystycznej, obejmuje także możliwość odstąpienia od poszczególnych usług turystycznych obejmujących np. zakup biletu oraz ubezpieczenie podróży?

Należy pamiętać, że ustawę o imprezach turystycznych oraz powiązanych usługach turystycznych stosuje się do imprez turystycznych oraz powiązanych usług turystycznych, ale nie każde połączenie poszczególnych usług będzie prowadzić do utworzenia imprezy turystycznej (art. 5 ustawy) lub powiązanej usługi turystycznej (art. 6 ustawy). Możliwość bezkosztowego odstąpienia od umowy, o którym mowa w art. 47 ust. 4 będzie miało zastosowanie jedynie wtedy gdy zawarcie umowy doprowadziło do utworzenia imprezy turystycznej. Przykładowo w odniesieniu do jednoczesnego zakupu biletu lotniczego wraz z zakupem ubezpieczenia podróży mamy do czynienia z pojedynczą usługą turystyczną – usługą przewozu lotniczego oraz z usługą finasową. Według motywu (17) dyrektywy turystycznej „Usługi finansowe, takie jak ubezpieczenie podróży, nie powinny być uważane za usługi turystyczne.”. W związku z powyższym zakup biletu lotniczego wraz z ubezpieczeniem podróży nie tworzy imprezy turystycznej, zatem w takiej sytuacji nie będzie można skorzystać z bezkosztowego odstąpienia od umowy o udział w imprezie turystycznej, o której mowa w art. 47 ust. 4 ustawy. Z imprezą turystyczną, a zatem z możliwością bezkosztowego odstąpienia od umowy nie mamy także do czynienia w odniesieniu do innych pojedynczych usług turystycznych takich jak usługi transportowe (zakup biletu kolejowego, autobusowego, czy zakwaterowanie w hotelu). Pojedyncza usługa nie stanowi imprezy, również dwie usługi czy nawet trzy – gdy nie tworzą imprezy turystycznej w myśl art. 5 ustawy. Jeżeli mamy do czynienia z usługą czy usługami turystycznymi nie stanowiącymi imprezy turystycznej to do warunków rezygnacji z usługi, w tym ewentualnego zwrotu ceny, mieć będą zastosowanie przepisy prawa właściwe dla przewoźnika czy hotelu oraz postanowienia zawartych umowy. W odniesieniu do poszczególnych usług turystycznych w każdym przypadku podejmowania decyzji od odstąpieniu od umowy wskazane jest rozważenie możliwości negocjowania z usługodawcą przełożenia terminu wykonania usługi.

9.Czy przewidziana w art. 47 ust. 4 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych możliwość bezkosztowego odstąpienia od umowy o udział w imprezie turystycznej ma zastosowanie także do powiązanych usług turystycznych?

Powiązane usługi turystyczne (PUT) dotyczą, co prawda co najmniej dwóch usług turystycznych, to do ich utworzenia dochodzi jedynie w przypadku określonym w art. 6 ustawy. Możliwość bezkosztowego odstąpienia od umowy o udział w imprezie turystycznej na warunkach określonych w art. 47 ust. 4 ustawy dotyczy jednak wyłącznie imprez turystycznych („4. Podróżny może odstąpić od umowy o udział w imprezie turystycznej przed rozpoczęciem imprezy turystycznej bez ponoszenia opłaty za odstąpienie (…)”. Zatem przepis ten nie ma zastosowania do powiązanych usług turystycznych.
W odniesieniu jednak do umów obejmujących powiązane usługi turystyczne, tak jak w odniesieniu do imprez turystycznych, wskazane jest rozważenie możliwości negocjowania z przedsiębiorcą przełożenia terminu wykonania takich usług.

10.Czy ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych przewiduje instrumenty minimalizujące straty finansowe organizatorów turystyki?

Tak. Rozprzestrzenianie się na świecie koronawirusa oraz powstałe w ten sposób poważne zakłócenia ruchu turystycznego wymagało wprowadzenia mechanizmu minimalizującego zakładane straty finansowe. Na podstawie ustawy organizatorzy turystyki będą mogli uzyskać zwrot wpłaconych składek na Turystyczny Fundusz Gwarancyjny (TFG) za imprezy turystyczne, od których odstąpiono lub zostały rozwiązane z przyczyn bezpośrednio związanych z wybuchem epidemii. Dotyczy to umów od których odstąpiono lub które rozwiązano odpowiednio na podstawie art. 47 ust. 4 oraz art. 47 ust. 5 pkt 2.
W opisanej wyżej sytuacji organizator turystyczny może wystąpić do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (UFG) o zwrot wpłaty, nie później niż w terminie 60 dni od dnia odstąpienia od umowy lub rozwiązania umowy. Na podstawie ustawy organizator turystyczny może wystąpić wyłącznie o zwrot składek przekazanych na TFG.

11.Co musi zrobić organizator turystyki, który na podstawie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych chce uzyskać zwrot składek wpłaconych na Turystyczny Fundusz Gwarancyjny?

Składając do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego wniosek o zwrot wpłat należy wykazać kwotę mającą podlegać zwrotowi oraz dołączyć dokumenty potwierdzające odstąpienie od umowy lub jej rozwiązanie, oświadczenie organizatora turystyki dotyczące daty, w której to oświadczenie lub rozwiązanie stało się skuteczne, korektę złożonej deklaracji, a także wykaz umów, z których wynikają składki podlegające zwrotowi. Wnioski o zwrot wpłat na Turystyczny Fundusz Gwarancyjny należy składać drogą korespondencyjną na adres Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego: ul. Płocka 9/11, 01-231 Warszawa, z dopiskiem „TFG”. Jednocześnie zalecamy aktywne śledzenie strony internetowej Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego oraz pojawiających się tam informacji dotyczących aktualnej procedury zwrotu składek. Niezłożenie wniosku w ramach szczególnej procedury zwrotu składek oznacza, że obowiązująca dla organizatorów turystyki pozostaje zwykła procedura zarachowania składek na poczet następnych należnych wpłat na TFG. Wykazanie rozwiązanych lub zmienionych umów w złożonej deklaracji upoważnia przedsiębiorcę turystycznego do zarachowania składek wynikających z tych umów na dotychczasowych zasadach.

12.Czy ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych umożliwia zwrot organizatorowi wszystkich składek wpłaconych na Turystyczny Fundusz Gwarancyjny?

Nie. Zwrot składek na podstawie ustawy dotyczy tylko i wyłącznie składek odprowadzonych za imprezy turystyczne, od których odstąpiono lub które zostały rozwiązane z przyczyn bezpośrednio związanych z wybuchem epidemii. Dotyczy to umów od których odstąpiono lub które rozwiązano odpowiednio na podstawie art. 47 ust. 4 oraz art. 47 ust. 5 pkt 2.

13.Czy istnieje możliwość uruchomienia środków zgromadzonych w Turystycznym Funduszu Gwarancyjnym w innych celach niż zabezpieczenie podróżnych przed skutkami niewypłacalności organizatora turystyki?

Nie. Ustawa o imprezach turystycznych oraz powiązanych usługach turystycznych precyzyjnie określa przeznaczenie oraz zasady uruchomienia środków zgromadzonych na rachunku TFG. Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy środki te przeznaczone są na pokrycie kosztów i zwrot wpłat, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1, a uruchamiane są dopiero w przypadku gdy środki finansowe pochodzące z zabezpieczeń finansowych przedsiębiorcy turystycznego okażą się niewystarczające na ich pokrycie. Tryb uruchamiania środków przewiduje z kolei art. 21 ustawy. Środki zgromadzone na TFG służą ochronie majątkowej podróżnego ale dopiero w momencie niewypłacalności przedsiębiorcy oraz jedynie gdy środki pochodzące z innych zabezpieczenia finansowych przedsiębiorcy turystycznego, o których jest mowa w ustawie (gwarancja ubezpieczeniowa lub gwarancja bankowa, umowa ubezpieczenia na rzecz podróżnych) nie wystarczą na pokrycie zobowiązań przedsiębiorcy związanych z zawartymi umowami o udział w imprezie turystycznej lub z utworzeniem powiązanych usług turystycznych. Ustawa nie przewiduje możliwości zwrotu wpłat wniesionych przez podróżnych, wypłaty odszkodowania, zadośćuczynienia czy jakichkolwiek innych wypłat ze środków TFG niż te opisane powyżej.

Na podstawie: Ministerstwo Rozwoju (Departament Turystyki):
https://www.gov.pl/web/rozwoj/poradnik-dla-podroznych-oraz-organizatorow-turystyki

***

 

Pakiet pomocowy przedsiębiorcom turystycznym

11 mar

Czyli jak faktycznie i naprawdę, Rząd mógłby pomóc przedsiębiorcom branży Turystycznej i około turystycznej, hotelarskiej.

Koronawirus, w prosty sposób pokazał, że nawet solidny biznes turystyczny nie ma szans z panika i strachem…
Utrata pracy zagrożeni są właściciele i pracownicy bardzo szerokiego spektrum firm: Biura Podróży (TourOperatorzy), Biura Podróży (Agenci), Przewoźnicy Autokarowi, Piloci Wycieczek, Przewodnicy, Kasjerzy Lotniczy, Pośrednicy Wizowi, Hotelarze, Kina, sale koncertowe, a nawet Restauratorzy (i nie pomoże tu nawet Magda Gessler i „Kuchenna Rewolucja” :-/ )
Bardzo ogólnie według mnie to około: 200.000 ludzi a może i więcej czyli dla porównania miasto wielkości: Kielce, Sosnowiec, Toruń, Radom czy Częstochowa.
Wyobraźcie sobie całe jedno z tych miast ludzi… bezrobotnych?

Mamy spotkanie branży turystycznej z Panią Minister Jadwigą Emilewicz, Andrzejem Gut-Mostowym są jakieś propozycje i obietnice ale…

Znając życie skończy się na byle jakiej, iluzorycznej pomocy i zapewnieniach typu: „Wiecie, rozumiecie – a co nas obchodzi jak zbankrutujecie i padniecie – to ryzyko działalność gospodarczej, waszej branży i biznesów”.

Aby nie być tu jedynie „narzekaczem”, osobiście mam kilka propozycji jakie można by wprowadzić i zrealizować, aby nie upadła nam branża turystyczna (szkoda tylko, że nikt nie podejmie się nawet analizy tego czy realizacji).

Pomysły Ministerstwa to:
1.Wstrzymanie (przeniesienie itd.) ZUS nie oznacza, że nie mam go zapłacić pewnie z odsetkami?
2.Turystyczny Fundusz Gwarancyjny – ma być nie ruszalny…
3.A kredyt to zawsze kredy… i trzeba go spłacić!!!
I to proponuje Pani Jadzia i Pan Andrzej… z Rządu.

Teraz moja skromna propozycja aby nie było, że tylko krytykuje:
A) Obniżenie składki ZUS o 75% lub anulowanie składki w 100%,
B) Obniżenie stawki VAT (do stawki: 0%, 3%, 8%?),
C) Dotacja Państwa, bez nagminnych późniejszych kontroli! tej dotacji.
D) Ulgi w kosztach Pracowniczych,
E) Zwolnienie z płacenia Podatku/ów na okres… 3?, 6? miesięcy,
F) Zawieszenie bez kosztowe spłat Kredytów, Lizingów, ROR itp… na okres 3? 6? miesięcy przez banki,
to wszystko dla firm które utraciły płynność finansową z branży turystycznej i około turystycznej.

I nie jestem Ministrem a to rozumiem, że to pomoże 😉 np. aby firma przetrwała stagnację lub kiedy firma będzie powoli wstawała z kolan…

Powie ktoś, że to niemożliwe bo są ustawy, przepisy itd… Bujda! Da się! Można to wykonać wprowadzając kolejną tzw. Spec-Ustawę.
Przecież to ogromny koszt?
Tak, ale czy 200.000 bezrobotnych będzie mniejszym kosztem?
Co mają zrobić ludzie, którym zabraknie nawet na chleb a państwo się upomina o swoje daniny?

***

 

Trudne zwroty ustawy o imprezach turystycznych….

04 mar

Czyli co może znaczy w ustawie: niezwłocznie, okazjonalnie, nieuniknionych, nadzwyczajnych, najbliższym sąsiedztwie…

Mówimy tu o:
Dz. U. z dnia 18.12.2017 roku Poz. 2361, Ustawa z dnia 24.11.2017 r „O imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych”

Niestety „nasza ustawa” o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych… w niektórych sformułowaniach jest nie precyzyjna. Ustawodawca nie zadbał tu o to, aby cały tekst był jasny i zrozumiały. Niektórzy tłumaczą to koniecznością implementacji (wdrożenia, przystosowania) naszych polskich przepisów do przepisów Unii Europejskiej – nie do końca się z tym zgodzę 😉 ponieważ przepisy muszą być zrozumiałe dla obywateli.
Głównie chodzi mi tu o kilka zwrotów, które szczególnie teraz w czasie tzw. Koronawirusa i całej paniki związanej z epidemią są nie do końca wyjaśnione a szczególnie art. 47. ustawy zawiera takie dość… nieścisłe określenia, zatem spróbuję to rozwinąć i objaśnić.

Jeśli jakieś sformułowanie jest niejasne, można zerknąć do słownika. Ja zwykle sięgam po Słownik Język Polskiego PWN Warszawa 1996 (wydanie III, dodruk Warszawa 2018) ISBN 978-83-01-14627-6 Słownik polecam!
W przypadku dalszych niejasności, zawsze można to skonsultować z autorytetami języka polskiego np. Panem Profesorem Janem Miodkiem czy Panem Profesorem Jerzym Bralczykiem… i tak też sam czynię 😉

Niezwłocznie,
Niezwłoczny – taki, który powinien nastąpić w jak najkrótszym czasie.

Można to rozumieć jako bez zbędnej zwłoki czasu, bez straty czasu, jak najszybciej.

Przykład:
Wykonujemy przelew bez ociągania się jeśli można w tym dniu a jeśli nie to w następnym, aby nie opóźniać tego.

Okazjonalnie,
Okazjonalny, okazjonalnie:
1. Odnoszący się do określonej okazji – okoliczności, sytuacji,
2. Nieczęsto się zdarzający, spotykany.

Czyli bardzo rzadko, sporadycznie, na wybrane okazje raz, dwa razy w roku, z powodu jakiejś okazji, święta. Myślę, że można to rozumieć jako: do czegoś co wydarza się bardzo rzadko, rzadko zaistniało 1~2 razy w roku? Raz na kilka lat? oraz wniknęło z jakiejś przyczyny i/lub okazji: jubileuszu?, rocznicy? zarówno w Polsce jak i zagranicą.

Przykład:
100 lecie niepodległości państwa polskiego, 75-rocznica zakończenia II wojny światowej, itp…

Nieunikniony,
Nieunikniony – niedający się uniknąć

Myślę, że to coś czego w żaden sposób nie mogliśmy nie doświadczyć, uniknąć, obejść, pominąć, przewidzieć, zignorować… a zdarzyło się. Taki/takie którego nie można było uniknąć, przewidzieć, ominąć czy też spodziewać się tego… a jednak to nastąpiło.

Przykład:
Każdego z nas czeka śmierć, starość jest to nieuniknione, nie do odwołania, to się po prostu musi wydarzyć.

Nadzwyczajnych,
Nadzwyczajny:
1. Bardzo rzadko się zdarzający lub niezwykły.
2. Spowodowany niezwykłymi okolicznościami lub nieprzewidziany w programie, planie.

Rozumiem to jako: taka wyjątkowa sytuacja, taka która wydarza się rzadko ale spowodowana jest jakimś czynnikiem, czasem bardzo konkretnym czynnikiem. Są to okoliczności lub sytuacja daleko odbiegająca od normalnej. Takich wyjątkowych, niespodziewanych, nieprzewidywalnych, które wystąpiły w skutek czegoś wyjątkowego.

Przykład:
Wprowadzenie stanu wojennego w jakimś kraju i godziny policyjnej. Ograniczenie wjazdu do danego regionu, prowincji, miasta ze względu na występowanie powodzi, pożarów itp.

Najbliższym sąsiedztwie,
Naj – przedrostek tworzący stopień najwyższy przymiotników i przysłówków od ich formy stopnia wyższego.
Bliski (bliscy, bliższy):
1. Znajdujący się w niewielkiej odległości. …
Blisko:
1. W małej odległości.
2. Niedaleko w czasie. …
Sąsiedztwo:
1. Znajdowanie się lub mieszkanie w pobliżu kogoś czegoś.
2. Miejsce, okolica najbliżej czegoś położone. …

To nieco trudniejsze wyjaśnienie.
Blisko nas, niedaleko, do kilku kilometrów, maksymalnie kilkunastu kilometrów (10~20km), obok nas, obok naszego miejsca (zamieszkania, przebywania, pobytu),
Oczywiście każdy zapyta ile to metrów? kilometrów? mil? Tu powinniśmy przyjąć podejście zdroworozsądkowe w centrum miasta będzie to: kilka – kilkanaście metrów, maksymalnie: kilka kilometrów w dużym mieście. W stosunku do miast będzie to kilka – kilkanaście kilometrów (5~10 km? max. 15~20 km). Zapewne będzie to zależało od skali i powierzchni, wielkości miasta, regionu…

Przykład:
Wieliczka jest w najbliższym sąsiedztwie Krakowa bo są to miasta ze sobą graniczące, analogicznie: Gdańsk i Sopot… Katowice i Chorzów…
Sukiennice w Krakowie są w najbliższym sąsiedztwie zaraz obok Kościoła Mariackiego… kilka naście metrów.
Lotnisko Kraków – Balice jest w najbliższym sąsiedztwie Krakowa bo to 14 km.
Czy Wenecja jest w najbliższym sąsiedztwie Rzymu?… raczej nie! bo to już ponad 500 km!
Lotnisko Katowice – Pyrzowice nie jest w najbliższym sąsiedztwie od Katowic bo to… około 40 km.

UWAGA WŁASNA:

Oczywiście, wszystko zależy od okoliczności w jakich wystąpiły dane zwroty i sytuacje, które ich dotyczą. Zatem nie można tu generalizować a trzeba indywidualnie podchodzić do danej każdej sytuacji.

PS.
Gdyby czasem zdarzyło się tak miło i przeczytał to ktoś decydujący z Ministerstwa Sportu i Turystyki (czy jak tam obecnie nazywa się ministerstwo), byłoby wskazane zdefiniować precyzyjnie niejasne sformułowania rozporządzeniem, tak jak miało to miejsce w przypadku TFG i określenia: Kraje Europejskie… naprawdę można to zrobić.

***

 

Zwrot kosztów a Koronawirus.

27 lut

Zwrot kosztów za wycieczkę, wczasy a Koronawirus i Epidemia.

Od kilku dni, dostaję praktycznie te same podobne do siebie pytania czy to e-mailem, czy telefonicznie (odbieram tylko do 20:00).
1. Czy mogę zrezygnować z imprezy turystycznej: wczasów, wycieczki, wyjazdu do… ?
2. Czy dostanę 100% zwrotu jeśli zrezygnuję z wyjazdu, wycieczki, wczasów do… ?
3. Ile dostanę zwrotu jeśli zrezygnuje z wycieczki do…?
Kierunki są tu podawane różne: Chiny, Grecja, Niemcy, Włochy, Wietnam…

Taką „panikę pytań” wywołał KoronaWirus i przypadki zachorowań szczególnie we Włoszech w których to odnotowano 528 prawdopodobnych przypadków zachorowania (stan na: 27.02.2020 – WHO).

Zatem może zbiorczo i dokładnie postaram się tu odpowiedzieć.

Odpowiedź 1.
Tak, zrezygnować można w każdym momencie.
Również można się nie stawić na miejsce zbiórki wyjazdu, nie wsiąść do autokaru, do pociągu, do samolotu, czy na statek. Nie jest to przymus jechać na wycieczkę czy wczasy (chyba, że żona kazała? 😉 )… ale w przypadku ewentualnej rezygnacji trzeba liczyć się z możliwością utraty wpłaty lub ewentualnymi innymi kosztami.

Art. 47. 1. Podróżny może odstąpić od umowy o udział w imprezie turystycznej w każdym czasie przed jej rozpoczęciem.

Odpowiedź 2.
Ta odpowiedź jest trudniejsza!
A) Jeśli kupiłeś sobie samodzielnie bilety lotnicze, hotel i nazywasz to wczasami, wycieczką? – Bardzo mi przykro… Sam kupiłeś, Twoje ryzyko! Sam tracisz zapewne 100%!

B) Kupiłeś wczasy, wycieczkę w Biurze Podróży i chcesz zrezygnować bo np. boisz się KoronoWirusa.
Tu zakładamy tylko i wyłącznie sytuację zorganizowanych wyjazdów, wycieczek, wczasów zakupionych w Biurze Podróży (ToruOpertaora – Organizatora Turystyki czyli Biuro Podróży) i z tego tytułu Turysta ma pewne przywileje oraz ochronę.

Dz. U. z dnia 18.12.2017 roku Poz. 2361, Ustawa z dnia 24.11.2017 r „O imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych”
Art. 47.4.
Podróżny może odstąpić od umowy o udział w imprezie turystycznej przed rozpoczęciem imprezy turystycznej bez ponoszenia opłaty za odstąpienie w przypadku wystąpienia nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności występujących w miejscu docelowym lub jego najbliższym sąsiedztwie, które mają znaczący wpływ na realizację imprezy turystycznej lub przewóz podróżnych do miejsca docelowego. Podróżny może żądać wyłącznie zwrotu wpłat dokonanych z tytułu imprezy turystycznej, bez odszkodowania lub zadośćuczynienia w tym zakresie

Czyli jeśli w miejscu do którego jedziesz wystąpiły: „nadzwyczajne okoliczności” lub jest to jego: „najbliższe sąsiedztwo” i ma to „znaczący wpływ” na realizację imprezy to tak, możesz zrezygnować bez kosztowo.
Nadzwyczajnymi okolicznościami, można uznać Epidemię ale… jeśli:
– Jest to teren oficjalnie ogłoszony jako teren Epidemii, ogłoszony w OFICJALNYM KOMUNIKACIE Instytucji Rządowych (miejscowego kraju: Ministerstwo Zdrowia, Sanepid itp.), instytucji i organizacji Międzynarodowych (WHO – Światowa Organizacja Zdrowia, ECDC – Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób) z dokładnie podanym obszarem, strefą: prowincja? miasto? region? dzielnica? itd.

Przykład:
Komunikat Ministerstwa Zdrowia ChRL podający, że Miasto Wuhan i jego strefa administracyjna jest objęta Epidemią, do strefy kwarantanny zostały zawieszone wszelkie połączenia (Autobusowe, kolejowe, lotnicze) a wjazd do miasta Wuhan odbywa się tylko i wyłącznie za okazaniem specjalnej przepustki. Miasto Wuhan jest otoczone kordonem Policji i Wojska, jest to strefa kwarantanny.

Znaczący wpływ na realizację imprezy turystycznej będzie to np. zamknięty obiekt, który mieliśmy zwiedzać ale właśnie na występowanie Epidemii (oficjalne!) jest nieczynny, zamknięty do zwiedzania.

Przykład:
W programie jest zwiedzanie świątyni, katedry, opery, stadionu w mieście Wuhan – niestety jest to niemożliwe, gdyż obiekty te są zamknięte, nieczynne do zwiedzania właśnie ze względu na Strefę Epidemii.

Wtedy TAK, zgodnie z ustawą można zrezygnować bez kosztowo.
W przypadku kiedy nie mamy do czynienia z oficjalną epidemią a jedynie przypadkami zachorowań: NIE, nie można zrezygnować bez kosztowo!

Odpowiedź 3.
Na to pytanie odpowiada punkt wyżej oraz zależy to od tego: kiedy rezygnujemy? z jakiego powodu rezygnujemy? oraz jaki zapis mamy w Umowie. I tak:

47.2. Podróżny może zostać zobowiązany do zapłacenia odpowiedniej i uzasadnionej opłaty za odstąpienie od umowy o udział w imprezie turystycznej na rzecz organizatora turystyki. W przypadku nieokreślenia w umowie o udział w imprezie turystycznej opłat za odstąpienie od umowy o udział w imprezie turystycznej wysokość tej opłaty odpowiada cenie imprezy turystycznej pomniejszonej o zaoszczędzone koszty lub wpływy z tytułu alternatywnego wykorzystania danych usług turystycznych. Na żądanie podróżnego organizator turystyki uzasadnia wysokość opłat za odstąpienie od umowy o udział w imprezie turystycznej.

47.3. W umowie o udział w imprezie turystycznej może zostać wskazana opłata za odstąpienie od umowy o udział w imprezie turystycznej w wysokości zależnej od tego, w jakim czasie przed rozpoczęciem imprezy turystycznej doszło do odstąpienia od umowy o udział w imprezie turystycznej, od spodziewanych oszczędności kosztów oraz spodziewanego dochodu z tytułu alternatywnego wykorzystania danych usług turystycznych. Opłata podlega potrąceniu z wpłaty dokonanej przez podróżnego.

Czyli możemy dostać 100% zwrotu, ale nie koniecznie!… bo mogą być tu też potrącone koszty za realnie poniesione już wydatki przez TourOperatora. Realnymi kosztami są np.
– Wstępna rezerwacja naszego Hotelu bezzwrotna a dokonana już u Hotelarza,
– Opłata za wykonanie Wizy, (Chociaż wiza to nie usługa Turystyczna!)
– Zakup biletów lotniczych w taryfie bezzwrotnej,
– Zakup biletów do Muzeum, zwiedzanych obiektów, itd…
Wszelkie koszty, które już wydał faktycznie i realnie TourOperator przygotowując naszą wycieczkę.

Co bardzo ważne!!!

Każda sytuacja rezygnacji i zwrotów wymaga oddzielnego, indywidualnego podejścia i rozpatrzenia oraz zbadania wszelkich szczegółów. W tym również i tych, czy nie jest to nadużycie możliwości rezygnacji zarówno przez Turystę jak i TourOperatora (Organizatora Turystyki – Biuro Podróży).

 

Jak pomaga Biegły Sądowy: Turystyka, Hotelarstwo?

14 sty

Załóżmy czysto hipotetycznie, że…
1. Prowadzisz Biuro Podróży jako TourOperator (Organizator Imprez Turystycznych…) podwykonawca Przewoźnik, był nie solidny. Masz skargi Turystów na transport, powstaje spór z Przewoźnikiem…
2. Jesteś Pilotem Wycieczek, miałeś zlecenie Pilotażu ale… TourOperator nie chce zapłacić, zwodzi Cię… sprawa trafia do Sądu…
3. Jako Turysta wykupiłeś wycieczkę, wczasy do… ale na miejscu realia okazały się zupełnie niezgodne z tym co podpisałeś w umowie. Skarga, reklamacja – nie daje efektu, sprawa trafia do Sądu choć chcesz to rozwiązać polubownie…
4. Jesteś Hotelarzem, masz hotel i zleciłeś przebudowę? remont? podwykonawcy ale… ten akurat sprawę „spartaczył”, źle wykonał, nie dokończył w terminie itd…
5. Jesteś Hotelarzem ale… wynajmujący, dzierżawiący restaurację hotelową, basen, saunę lub SPA – niestety nie wywiązuje się z zawartej umowy… Rodzi się konflikt i spór.
6. Budujesz dopiero Hotel, Pensjonat, Kemping, wykonawca ma opóźnienie… oddanie hotelu się wydłuża – nie zarabiasz. A Ty cały czas na tym tracisz, płacić rachunki, składki, opłaty… przecież musisz!
i tak dalej… i tym podobne…
Takie sytuacje są bardzo realne.

Często finalnie taka „kłótnia” trafia do różnego rodzaju instytucji czy organu rozsądzającego Twój spór – przecież masz rację!.
Czy jest to Sąd Rejonowy, Okręgowy czy to Sąd Konsumencki, czy Sąd Arbitrażowy… Musisz przedstawić swoje racje oraz dowody popierające Twoją stronę.
I tu masz możliwość powołania do sporu… Biegłego z zakresu: Turystyka, Hotelarstwo. (Czyli mnie 🙂
Jako Biegły jestem: Bezstronny! Nie opowiadam się za jedną czy drugą stroną sporu – interesuje mnie problem i jego wartość, jeśli jest to Policzalne, Zmierzalne czy można określić Kwotę w PLN.

Dowód w postaci Opinii Biegłego ułatwia też postępowanie Sędziemu. Sędzia często nie zna odpowiedzi na pytanie:
– Ile kosztuje opóźnienie oddania hotelu do użytku?
– Jaką wartość ma niewywiązywanie się przez podwykonawcę z umowy dzierżawy SPA?
– Czy jak wycenić stratę Turysty za braki w organizacji wczasów czy wycieczki?
– Ilu Klientów/Turystów straciłeś ponieważ ktoś nie dotrzymuje warunków umowy…

To właśnie zadanie Biegłego… z zakresu Turystyka, Hotelarstwo.
A mówiąc wprost: to moje zadanie jako Biegłego z zakresu: Turystyki i Hotelarstwa… rozpoznać, policzyć, zmierzyć, wycenić, przedstawić, opisać, podać wnioski końcowe w Opinii.
I… tym sposobem ułatwić zakończenie sporu, przestawiając konkretne wymierne ilości Sędziemu (lub Adwokatowi, Radcy Prawnemu jeśli jest to opinia prywatna na zamówieni jednej ze stron sporu).

PS.
Nie zawsze moja opinia (jako Biegłego) i jej wnioski, są „idealnie zgodnie” z Twoimi wyobrażeniami. Jednak opinia jest rzetelna, bezstronna, dokładna i uczciwa. A to jest najważniejsze.

***

 

Rok 2020 Wróżba Turystyczna

30 gru

Czyli co będzie w turystyce w 2020 roku…


Jak co roku zbliża się Sylwester… i jak wiele osób z branży również i ja zastanawiam się co się wydarzy w nowym 2020 roku? jaki będzie to rok i co przyniesie? Jak będzie wyglądała nasza turystyczna branża w 2020 roku?

I tu taka moja, własna… Turystyczna Wróżba na rok 2020 rok. Może się spełni? może nie? ale… Przeczytać zawsze można : -) Zapraszam do lektury…

Agenci Turystyczni…
Agenci coraz bardziej będą konkurować miedzy sobą, nie zawsze na zdrowych zasadach. Będą też nieformalne współprace tzw. „Spółdzielnie” Agentów. Niestety spora grupa Agentów też… zamknie swoje biura: konkurencja, samodzielność turystów, systemy rezerwacyjne dla indywidualnych klientów, obawy o bezpieczeństwo, MultiAgenci…
Co sprytniejsi Agenci, przejdą na organizację jako TourOperatorzy a innych „wykończą”: składki, opłaty, podatki i koszty…
Wypływać będą w branży MultiAgenci, na rynek polski wejdzie też jakiś zachodni, wschodni gracz? duży i bogaty MultiAgent…

TourOperatorzy…
Zacznie się bardzo ostra walka między kilkoma dużymi graczami, walka o klienta będzie bardzo brutalna… Bez Feir Play! Koszty będą rosły, a zyski owszem będą, ale już nie takie jak kiedyś… Niestety będzie afera! i będą liczne kontrole a za nimi mandaty, kary…
Wzrosną składki na TFG – niestety! Wymówki będą różne, ale chodzić będzie o jeszcze większy wpływ do budżetu… Wzrosną też ceny Gwarancji Ubezpieczeniowych dla Touroperatorów. Natomiast oczekiwania Klientów będą ze ma być tanio… bo jak nie? Sam sobie klient kupi składniki wczasów, wycieczki.
Nadal będzie „odbijało się czkawką” bankructwo Neckermanna, Tomasa Cooka. Zmniejszy się ilość rezerwacji, będzie pogoń za ciekawymi nowymi kierunkami…
Technika zacznie zastępować ludzi na poważnie! Systemy będą automatyzowany przy mniejszej ilości personelu, wpłyną na to zwiększone koszty pracownicze… niestety!
Na początku roku upadnie niewielki TourOperator… ale bez większej afery.

Przewoźnicy
– Kolejowi,
Usilnie na nasz polski rynek będzie chciał wejść kolejny przewoźnik… będzie mu to utrudniane na wszelkie sposoby. Ostatecznie… przesiądzie się na autokary lub transport Autokar + Pociąg.

– Lotniczy,

Linie lotnicze, będą próbowały odrobić straty… ale rok 2020 przyniesie sporo zamieszania i trzeba będzie kilka tras zmieniać, modyfikować. I to wszystko nie będzie sprzyjało transportowi lotniczemu. Czy upadnie kolejnych kilka linii… całkiem możliwe. Niestety „tanie latanie” wcale nie będzie już takie tanie…

– Autokarowi,
Na naszym rynku polskim… będzie królowała pewna „zielona linia” na tyle mocno, że mniejsi przewodnicy zaczną to odczuwać! Można powiedzieć będzie tu duży gracz za nim długooo nic i kilku mniejszych. Ogólnie przewozy autokarowe całkiem dobre sobie poradzą na trasach sąsiednich państw jak i kierunki standardowe: Berlin, Praga, Budapeszt, Wiedeń…

Hotelarze,
Polskie Hotele (w tym i Pensjonaty) będą się miały dobrze, nawet bardzo dobrze i tu będzie pewien wzrost. Turyści będą odwiedzali hotele, będą w nich spędzali weekendy, święta a ten trend będzie rósł. Będzie też podnoszony standard obiektów hotelowych i ich atrakcyjność. Nowe przepisy nieco „namieszają” jednak nie wpłyną specjalnie na obecnych hotelarzy. Powstaną też nowe, ciekawe obiekty w tym i te bardzo duże.

Klienci,
Będzie jeszcze większa roszczeniowość, w połączeniu z tzw. „cwaniakowaniem”, niestety będą w tym pomagały klientom wszelakie organizacje i instytucje Pro-konsumenckie. Klienci Turyści będą też mieli zbyt wygórowane wymagania do swoich… skromnych portfeli. Duża ilość osób odjedzie od Biur podróży na rzecz samodzielnego wyjeżdżanie ale niezbyt daleko, w tym i na terenie Polski.

Skargi, Reklamacje, Zażalenia i RODO,
Zacznie się duża roszczeniowość, reklamacje o „praktycznie wszystko”, turyści będą pisali skargi nawet na tak błahe sprawy aby tylko „coś uzyskać”. Tu niestety będą im w tym pomagały wszelkie Por-konsumenckie instytucje z Rzecznikami Praw Konsumenta na czele… Posiadanie własnego Radcy czy Adwokata to będzie powoli dla TourOperatorów standard! Niestety! Będzie też kilka afer i nagłośnionych spraw sądowych… To wszystko odbije się na cenach za wycieczki i wyjazdy… Będą też mandaty dla TO za nie przestrzeganie… w tym i RODO!

Świat, bezpieczeństwo i pogoda…
Pogoda sprawi nam pewne kłopoty i niestety będzie też kilka kataklizmów klęsk żywiołowych w tym i w popularnych miejscach lub blisko nich.
Wybuchnąć może duży niepokój na bliskim wschodzie…
Choć w europie będzie w miarę spokojnie i bezpiecznie.

Myślę, że właśnie taki to będzie 2020 rok..

PS.
Jednocześnie podsumowując 2019 rok… sprawdzam zawsze co się spełniło i choć nie da się tego idealnie policzyć. Sprawdziło się z tego sporo… 85% co najmniej, czyli była to całkiem trafna przepowiednia! 😉

***

 

Teoria zdarzeń Y

26 gru

Ostatnio w wolnych chwilach mam okazję troszkę pozastanawiać się nad światem… ot takie moje hobby – myślenie.

I mam tu pewną ciekawą nowa teorię:
Teoria zdarzeń „Y”
Każda sytuacja jaka nas spotyka, nasz wybór, decyzja może mieć na nas dalszy wpływ:
– Pozytywny, dodatni,
– Neutralny, bez wpływu na nas,
– Negatywny, ujemny.

Wpływ Pozytywny, dodatni daje nam jakieś wartości, powoduje że w naszym życiu coś ulegnie dalszej zmianie w sposób dla nas lepszy (pozytywny). Daje nam jakąś wartość „na plus”.

Wpływ Neutralny, w zasadzie nie wpływa w żaden sposób na nasze dalsze życie, postępowanie. Pozornie można powiedzieć, że to taki stan „zero”, ale… nie dając nam złego… domyślnie też wpływa na nas w sposób minimalny ale jednak pozytywny.

Wpływ Negatywny, to zdarzenia które są dla nas negatywny, złe, wpływają na nasze dalsze życie i powodują kolejne złe decyzje, działają na nas w sposób negatywny.

Przykład:
Mogę wyjść z domu do pracy, według swojej własnej decyzji:
– Wcześniej,
– O tej samej porze co zwykle,
– Później,
Każda z tych podjętych decyzji, pociąga za sobą pewne konsekwencje i kolejne zdarzenia, które są ich następstwami a są związane z dokonanym wyborem.
Będę wcześniej w pracy będę miał dobry nastrój, zacznę spokojnie pracę… może nawet doceni to szef?
Będę o tej samej porze, pozornie nic nie ulega zmianie ale… nie jestem spóźniony! Zaczynam pracę normalnie.
Będę w pracy później to jestem już spóźniony, jestem bardziej zdenerwowany, „ochran od szefa” itd…

Takie rozdroże sytuacji przypomina właśnie literę: „Y”.
Myślę, że nic nie jest przypadkowe a jest wynikiem podejmowanych przez nas decyzji i działań. Inaczej nasze życie będzie wyglądało, jeśli będziemy Kawalerem inaczej kiedy będziemy Żonaci… Inaczej kiedy będziemy mieli dziecko, inaczej kiedy go nie będzie, inaczej kiedy dziecko nam będzie rosło zdrowe, inaczej jeśli będzie chorować…
I to są dalsze następstwa początkowych wyborów, kolejne i kolejne decyzje typu Y. Taka ścieżka wyborów, decyzji czy sytuacji na które zareagowaliśmy w taki czy inny sposób.
I jest to niesamowite, jeśli zastanowimy się co by było gdyby???
Jakaś nasza wcześniejsza decyzja była inna… a ni taka jak obecnie.

Teoria zdarzeń „Y”


 

Kolej Aglomeracyjna w Bielsku-Białej

02 gru

Czyli „szybki tramwaj” aglomeracji beskidzkiej…

W moim mieście Bielsku-Białej, powstała aglomeracja beskidzka… no i super. Tylko w tej aglomeracji przydałby się jeszcze… transport aglomeracyjny 😉

Od wielu lat jestem zwolennikiem i pasjonatem kolei, to odciążenie zakorkowanych ulic miast, to ekologia, to szybkość poruszania się. Do metra czy kolei miejskich nikogo już nie trzeba przekonywać, nawet do kolejowych połączeń na lotniska. Świat stawia tu na kolej… i to jest przyszłość!
Przypadkowo wpadł mi w ręce gotowy wręcz projekt z 2002 roku, takiej kolei na terenie Bielska-Białej i okolic. Pomysł ma już trochę lat a jest stosunkowo prosty i łatwy do wykonania.

Cały pomysł opiera się na już istniejącej i działającej! linii kolejowej:
1) Katowice – Czechowice-Dziedzice – Bielsko-Białą – Żywiec,
oraz:
2) Kraków – Kęty – Bielsko-Biała,
3) Bielsko-Biała – Cieszyn (Trasy nie używanej),
Tory są i działają, co prawda należą do PLK, ale zapewne można je wynająć, dzierżawić itp…

Wystarczy więc tylko:
A) Postawić kilka nowych przystanków,
B) Zakupić odpowiedni tabor tramwajów?, szynobusów?
C) Stworzyć sprawny system zakupu biletów łączący nowy transport z biletami komunikacji autobusów miejskich (MZK Bielsko-Biała oraz: PKM Czechowice-Dziedzice, MZK Żywiec ),
i właściwie mielibyśmy tu elegancją Kolej Aglomeracyjną gotową!
Pytanie:
To dlaczego nie można tego stworzyć?

Ktoś powie studium opłacalności?
Tak na szybko, wykonane przez laika.
– Bielsko-Biała: 179.000 mieszkańców,
– Czechowice-Dziedzice: 35.600 mieszkańców,
– Żywiec: 31.700 mieszkańców,
– Kęty: 19.000 mieszkańców,
– Kozy: 13.000 mieszkańców,
Łącznie: 259.000 (tylko same w/w miasta)
Ale cały powiat: Bielski to: 347.000 mieszkańców,

Załóżmy, że:
– Tylko co… 10 mieszkaniec korzystałby z kolei Aglomeracyjnej minimum 1 raz dziennie: 34.700 mieszkańców codziennie?
Cena biletu łączonego z MZK: 3 pln ?

To daje odpowiednio:
– 104.100 pln dziennie,
– 2.082.000 pln miesięcznie (jako 20 dni roboczych),
– 3.123.000 pln miesięcznie (jako 30 dni w miesiącu).
Oczywiście ważna byłaby częstotliwość kursowania powiedzmy co: 15 minut w godzinach: 05:00 ~ 23:00 ?

 

II kadencja Biegły Sądowy SO Bielsko-Biała

21 lis

Otrzymałem dzisiaj miłą decyzję… z Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej, poniżej ogólnie jej treść i samo pismo:

DECYZJA
… ustawiam Pana Artura Piszczka biegłym sądowym z zakresu:
* turystyka
* hotelarstwo

Przy Sądzie okręgowym w Bielsku-Białej na okres:
od dnia 01 stycznia 2020 r.
do dnia 31 grudnia 2024 r.
Prezes Sądu Okręgowego
w Bielsku-Białej

Będzie to już moja druga (2) kadencja Biegłego Sądowego w Bielskim Sądzie Okręgowym. Jest to bardzo miła decyzja zwłaszcza, że spraw z zakresu Turystyki i Hotelarstwa przybywa!!! Wydawana opinii zapewne bardzo ułatwia rozstrzygnięcie danego sporu w Sądzie. Zatem służę tu skromnie swoją wiedzą Sądom, Prokuraturom i innym instytucjom państwowym jako Biegły Sądowy z zakresu: Turystyka i Hotelarstwo… już kolejną, drugą kadencję.
Co ciekawe, coraz więcej osób prywatnych czy też firm (właściciele: Hoteli, Biura Podróży) zwracają się do mnie ze swoim problem, prosząc o tak zwaną: „Opinię prywatną”, sugestie, radę czy podpowiedź…
Jak widać Biegły Sądowy z zakresu Turystyka i Hotelarstwa – ma co robić. 😉


***

 

Usługi pokoju hotelowego

15 paź

Podczas pobytu w obiekcie noclegowym, czyli Hotelu, Pensjonacie kupujemy pewne usługi a dokładnie zestaw usług. Ogólnie nazywamy to rezerwacją hotelu i zwykle rezerwując nocleg nie zastanawiamy się nad tym ale… tak, kupujemy pewne usługi.
Jest to przede wszystkim usługa noclegu, ale czy tylko czy coś więcej?

Może zatem taki mały podział co kupujemy, rezerwując pokój hotelowy.
Ogólnie można by to podzielić jako usługi:

Ze względu na dostawę usługi:
– usługi wewnętrzne w pokoju,
– usługi zewnętrzne w/do pokoju.

Ze względu na koszt:
– usługa bezpłatna w pokoju,
– usługa płatna (częściowo płatna) w pokoju.

Teraz rozwińmy to trochę bardziej i objaśnijmy, aby było to bardziej czytelne:

1. Ze względu na dostawę usługi
Czyli czy usługi które mamy już w samym pomieszczeniu pokoju i sa one dla nas dostępne od razu.
Usługi wewnętrzne do pokoju, to:

– Miejsce noclegowe (łóżko, lub łóżka: Twin, Duble…),
– Miejsce sanitarne (WC, Prysznic, ciepłą i zimną wodę),
– Oświetlenie,
– Elektryczność,
– Telewizja,
– Internet Wi-Fi,
– Telefon (rozmowy przychodzące, wychodzące)
– Klimatyzację,
– Ogrzewanie,
– Brak hałasu w pokoju, spokój, cisza nocna.

Usługi zewnętrzne do pokoju, będą to:
To usługi które są możliwe do wyboru, ale są one zamawiane do pokoju dodatkowo, oddzielnie i nie ma ich w samym pomieszczeniu pokoju hotelowego.

– Posiłek do pokoju,
– Budzenie,
– Dodatkowe sprzątanie,
– Praczka, możliwość oddania rzeczy do prania,
– Ochrona, monitoring hotelu,
– Miejsce parkingowe.

2. Ze względu na koszt takiej usługi:
Usługa bezpłatna w pokoju (choć jest to zawarte w koszcie rezerwacji całego pokoju) to:
– Miejsce noclegowe,
– Ciepła i zimna woda,
– Oświetlenie,
– Energia elektryczna,
– Ogrzewanie,
– Klimatyzacja,
– Telewizja (bez dodatkowo płatnych kanałów),
– Internet Wi-Fi,
– Telefon (połączenia przychodzące, połączenia wewnątrz hotelu),
– Sprzątanie,
– Środki czystości: papier toaletowy, mydło, szampon, żel pod prysznic,
– Poczęstunek w pokoju (np. bezpłatna woda mineralna),
– Brak hałasu, spokój, cisza nocna.

Usługa płatna (częściowo płatna) w pokoju, będzie to:
– Minibarek w pokoju,
– Telefon (połączenia wychodzące, międzymiastowe, międzynarodowe),
– Posiłek dostawa do pokoju,
– Alkohol dostawa do pokoju,
– Szybszy internet niż standardowe Wi-Fi,
– Masażystka, masaż na zamówienie w pokoju,
– Praczka: płatne pranie, prasowanie, czyszczenie odzieży,
– Kwiaty dostawa do pokoju,
– Budzenie (choć może to być usługa bezpłatna!),
– Miejsc parkingowe (choć może też być bezpłatne)
– Wniesienie bagaży do pokoju.

Oczywiście wiele zależy od danego hotelu, jego podejścia do klienta, jaką rezerwację mamy zakupioną (pakiet), jaki typ pokoju i co jest w tej cenie.
Pewna usługa w jednym hotelu będzie bezpłatna a dokładnie taka sama usługa w drugim hotelu będzie już płatna. Na przykład: miejsce parkingowe. Zależy to też od rodzaju rezerwacji (pakietu), w cenie jednej rezerwacji będziemy mieli płatny minibarek (standardowa rezerwacja) a w innej rezerwacji (pakiet dla zakochanych) będzie to bezpłatne – nawet w tym samym hotelu! Zatem zmiennych mamy tu dość dużo.

Również położenie w danym państwie, regionie ma tu duże znaczenie mówimy tu o obowiązujących zwyczajach i obyczajach kulturowych.
Przykład:
W krajach arabskich raczej w minibarku nie będziemy mieli alkoholu, ale będzie na 100% zimna butelkowana woda lub kilka jej rodzajów.

Życzę zatem udanego pobytu w pokoju hotelowym z jak największą… ilością usług bezpłatnych w cenie rezerwacji 😉

 

Pochwała dla GUS

04 paź

Muszę pochwalić! – GUS czyli Główny Urząd Statystyczny.
www: https://stat.gov.pl

Zwykle „psioczymy” na urzędy państwowe, narzekamy na nie…
Dzisiaj muszę z całą sumiennością napisać, że GUS czyli Główny Urząd Statystyczny wykonuje kawał dobrej roboty…

Zwykle jako Biegły Sądowy potrzebuje bardzo nietypowych danych, czy to ilościowych? czy to procentowych? i tu właśnie z pomocą przychodzi mi GUS! Dokładnie Oddział GUS w Rzeszowie zliczający wszelkie sprawy związane z turystyką. Taka ciekawska, każdy oddział GUS ma swoją specjalizację i zbiera dane na inny temat… Rzeszów to specjaliści od Statystyki – Turystyki i nie tylko.
A dokładnie mają w tym oddziale następujące ośrodki tematyczne zbierania danych:
– Ośrodek Badań Obszarów Transgranicznych i Statystyki Euroregionalnej
– Ośrodek Statystyki Energii i Rynku Materiałowego
– Ośrodek Statystyki Sportu i Turystyki – (Mój ulubiony 🙂

Do zadań Ośrodka Statystyki Sportu i Turystyki należy m.in.:
– dostarczanie zainteresowanym podmiotom danych statystycznych dotyczących sportu i turystyki,
– współudział w przygotowaniu metodologii, organizacji badań statystycznych oraz opracowań w zakresie statystyki sportu i turystyki,
– nadzór merytoryczny i koordynacja badań ogólnopolskich dotyczących statystyki sportu i turystyki oraz współpraca w tym zakresie z odpowiednimi departamentami GUS,
– opracowanie merytoryczne publikacji i analiz statystycznych oraz innych form prezentowania informacji wynikowych dotyczących statystyki sportu i turystyki,
– tworzenie oraz administrowanie Dziedzinową Bazą Danych „Turystyka, sport i wypoczynek”,
– badanie zapotrzebowania na dane statystyczne z zakresu sportu i turystyki,
– współudział w opracowaniu programu badań statystycznych statystyki publicznej w zakresie statystyki sportu i turystyki,
– współpraca z instytucjami krajowymi i zagranicznymi zajmującymi się statystyką sportu i turystyki.

W strukturze Ośrodka Statystyki Sportu i Turystyki funkcjonuje wyodrębniony Dział Metodologii i Badań Kultury Fizycznej i Sportu.

GUS prowadzi tabele, zliczenia, dane… często udostępniając naprawdę niewielki wycinek tego czym dysponuje, jednak zawsze do urzędu można się zwrócić z zapytaniem. Sam GUS publikuje też ciekawe opracowania i to w formatach PDF i JPG – do pobrania.

Do wyszukiwania i pobierania danych służy Wyszukiwarka GUS.
Są tam statystyki, dane mikro i makro, praktycznie z każdego zakresu naszego życia. Oczywiście dane są anonimowe bez szczegółów cenowych.

I tu muszę naprawdę pochwalić Urząd Statystyczny bo niektóre dane mnie wręcz zachwyciły… nie miałem pojęcia, że tak dokładne są zbierane!

Przykłady:
– W jakim celu cudzoziemcy odwiedzali Polskę w 2018 roku? (Ikonografika!)
– Jakie było średnie obłożenie hoteli w powiecie XYZ w 2016 roku?
itp. dane…

Może nie jest to jeszcze instytut Gallupa (USA), który zbiera wszystkie dane… np. Ile amerykanie zużywają gwoździ rocznie? i w jakim stanie ile? 😉 ale… nasz GUS powoli nie ma się czego wstydzić!

Zatem bardzo dziękuje Pracownikom GUS za ich żmudną ale cenną pracę 🙂

 

A propos Wojsk Obrony Terytorialnej

30 wrz

Tak a propos Wojsk Obrony Terytorialnej.
Przypomniała mi się pewna piosenka z dzieciństwa – pasuje chyba dobrze?



 
 

statystyka